Αν κάτι καθίσταται σαφές από τη σύγχρονη νομολογία, είναι ότι η συνεπιμέλεια δεν αποτελεί αυτόματη επιλογή μετά τον ν. 4800/2021 ούτε ένα δικαίωμα που ενεργοποιείται αφηρημένα στο όνομα της ισότητας των γονέων. Παρά το νομοθετικό σημείο εκκίνησης της από κοινού άσκησης της γονικής μέριμνας, τα δικαστήρια επιμένουν ότι η λύση αυτή έχει νόημα μόνο όταν μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη. Αντίθετα, όταν λείπουν οι στοιχειώδεις προϋποθέσεις συνεργασίας, σταθερότητας και ασφάλειας, η συνεπιμέλεια παύει να είναι προστατευτικό πλαίσιο για το παιδί και μετατρέπεται σε πηγή διαρκούς έντασης.
Επί παραδείγματι, η ΜΕφΑθ 6/2025 απορρίπτει τη συνεπιμέλεια κρίνοντας ότι, παρά το νομοθετικό τεκμήριο της από κοινού και εξίσου άσκησης της γονικής μέριμνας (άρθρ. 1510, 1513 ΑΚ), η λύση αυτή προϋποθέτει πραγματική και λειτουργική συνεργασία των γονέων, η οποία στην κρινόμενη περίπτωση είχε πλήρως εκλείψει. Από το αποδεικτικό υλικό διαπιστώθηκε διαρκής, έντονη και πολυετής σύγκρουση, αλλεπάλληλες μηνύσεις και δικαστικές αντιδικίες, πλήρης αδυναμία συνεννόησης ακόμη και για βασικά ζητήματα της καθημερινότητας των παιδιών, καθώς και συμπεριφορές του πατέρα που υπονόμευαν συστηματικά τον δεσμό τους με τη μητέρα και καλλιεργούσαν φόβο και αρνητικές αναπαραστάσεις, γεγονός που αξιολογήθηκε ως κακή άσκηση της γονικής μέριμνας. Υπό τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο έκρινε ότι η συνεπιμέλεια θα οδηγούσε σε διαρκείς τριβές, συνεχείς προσφυγές στα δικαστήρια και επιβάρυνση της ψυχοσυναισθηματικής ισορροπίας των ανηλίκων, άρα δεν εξυπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον τους.
Σε άλλη υπόθεση, η ΜΠρΑθ 3564/2025 (Ασφ) πιθανολόγησε ότι το τέκνο πάσχει από αυτισμό/διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές, παρουσιάζοντας δυσκολίες κοινωνικής αλληλεπίδρασης, ανάγκη σταθερής πλαισίωσης, συνεχούς ψυχολογικής και μαθησιακής υποστήριξης και συστηματικών θεραπειών, τονίζονταςότι απαιτείται στενή και συνεπής συνεργασία οικογένειας – σχολείου – ειδικών, σταθερό ημερήσιο πρόγραμμα και πρόσωπο αναφοράς που γνωρίζει λεπτομερώς το ιατρικό και αναπτυξιακό ιστορικό. Από τα στοιχεία προέκυψε ότι η μητέρα ήταν εκείνη που, διαχρονικά, οργάνωνε και τηρούσε ευλαβικά το θεραπευτικό πλάνο, ενώ οι γονείς αδυνατούν πλήρως να συνεργαστούν, ιδίως ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων υγείας. Η ένταση αυτή, κατά το Δικαστήριο, καθιστά ανέφικτη κάθε μορφή συνεπιμέλειας, διότι η εναλλαγή ευθύνης και οι συνεχείς τριβές θα διατάρασσαν τη σταθερότητα που το παιδί, λόγω της πάθησής του, έχει αυξημένα ανάγκη, οπότε ανέθεσε προσωρινά την αποκλειστική επιμέλεια στη μητέρα.
Σε μια ακραία περίπτωση, η ΜΠρΘεσ 13599/2024 (Ειδ) απορρίπτει στην πράξη κάθε σχήμα συνεπιμέλειας, κρίνοντας ότι, παρότι ο κανόνας μετά τον ν. 4800/2021 είναι η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας, η συγκεκριμένη υπόθεση δεν πληροί τις ελάχιστες προϋποθέσεις λειτουργικής συνεργασίας και ασφαλούς άσκησης της επιμέλειας από αμφότερους τους γονείς. Το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι ο πατέρας εμφάνιζε επί μακρόν σοβαρή εξάρτηση από ναρκωτικές ουσίες, με διαταραχές συμπεριφοράς, περιστατικά επικίνδυνης φροντίδας του νηπίου και αδυναμία σταθερής συμμετοχής στην ανατροφή, ενώ οι σχέσεις των γονέων έχουν πλήρως αποδομηθεί, καθιστώντας δυσχερή ακόμη και την απλή επικοινωνία τους, πόσο μάλλον τη συναπόφαση για κρίσιμα ζητήματα του παιδιού. Υπό τα δεδομένα αυτά, η από κοινού ή εναλλασσόμενη άσκηση της επιμέλειας κρίνεται μη ρεαλιστική και αντίθετη προς το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου, καθώς θα εξέθετε το τέκνο σε αστάθεια και κινδύνους.
Υπολογισμός της διατροφής σε περιπτώσεις συνεπιμέλειας με εναλλασσόμενη κατοικία του τέκνου
Αν η συνεπιμέλεια με εναλλασσόμενη κατοικία λύνει το ζήτημα του χρόνου κάθε γονέα με το παιδί, ανοίγει ταυτόχρονα ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο και συχνά πιο ακανθώδες μέτωπο: Ποιος πληρώνει τι όταν το παιδί ζει και στα δύο σπίτια; Η παραδοσιακή εικόνα της διατροφής, με τον έναν γονέα να καταβάλλει ένα σταθερό ποσό στον άλλον, δεν ταιριάζει εύκολα σε ένα καθεστώς όπου και οι δύο καλύπτουν καθημερινά ανάγκες στέγασης, σίτισης και φροντίδας.
Έτσι, παρατηρείται πλέον μια μετατόπιση, όπου η διατροφή δεν εξαφανίζεται λόγω της εναλλασσόμενης κατοικίας, αλλά επαναϋπολογίζεται με πιο σύνθετη μεθοδολογία, όπως θα δούμε παρακάτω.
Η ΜΕφΑθ 519/2025 είναι καίρια για τον υπολογισμό διατροφής όταν εισάγεται συνεπιμέλεια με εναλλασσόμενη κατοικία, διότι το Εφετείο προβαίνει σε πλήρη, «λογιστικό» προσδιορισμό των αναγκών των τέκνων και κατανέμει τη συμμετοχή των γονέων με ρητή μεθοδολογία: Πρώτα αποτιμά τις μηνιαίες ανάγκες κάθε τέκνου ανά κατηγορία δαπάνης. Επιπλέον, αποτιμά χρηματικά τις προσωπικές υπηρεσίες της μητέρας (καθημερινή φροντίδα κ.λπ.) ως στοιχείο της διατροφής, ενώ στη συνέχεια εφαρμόζει καθαρό κανόνα αναλογικής συμμετοχής, υπολογίζοντας και τις οικονομικές δυνάμεις κάθε γονέα.
Η ΜΠρΑθ 729/2025 (Ειδ) αποτυπώνει με σαφή τρόπο τη μεθοδολογία υπολογισμού της διατροφής όταν τα τέκνα διαμένουν εναλλασσόμενα και στους δύο γονείς, διευκρινίζοντας ότι η εναλλασσόμενη κατοικία δεν καταργεί αυτομάτως την υποχρέωση διατροφής, αλλά επιβάλλει συνδυαστικό υπολογισμό σε χρήμα και σε είδος. Το Δικαστήριο ακολουθεί τριπλό στάδιο: Πρώτον, προσδιορίζει συνολικά τις μηνιαίες ανάγκες κάθε τέκνου in concreto, χωρίς αφαίρεση λόγω της εναλλασσόμενης διαμονής. Δεύτερον, εντάσσει στη διατροφή και τις παροχές σε είδος που παρέχει κάθε γονέας (στέγαση, λειτουργικά οικίας κατά τον χρόνο διαμονής, προσωπική φροντίδα/επιμέλεια, καθημερινές υπηρεσίες), αποτιμώντας τες χρηματικά. Τρίτον, επιμερίζει το συνολικό ποσό κατ’ αναλογία των οικονομικών δυνάμεων των γονέων (εισοδήματα, περιουσία, δυνατότητα προς εργασία). Κατόπιν, για να αποφευχθεί διπλή επιβάρυνση, αφαιρεί από την αναλογούσα συμμετοχή κάθε γονέα όσα ήδη καλύπτει απευθείας κατά τον χρόνο που τα τέκνα διαμένουν μαζί του και, μέσω συμψηφισμού, προσδιορίζει αν απομένει καθαρή διαφορά υπέρ του άλλου γονέα.
